Konstytucje >> Konstytucja UE, 16 grudnia 2004 r.
CZĘŚĆ II
KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII
PREAMBUŁA
Narody Europy, tworząc między sobą coraz ściślejszy związek, są zdecydowane dzielić ze sobą
pokojową przyszłość opartą na wspólnych wartościach.
Świadoma swego duchowo-religijnego i moralnego dziedzictwa, Unia jest zbudowana na
niepodzielnych, powszechnych wartościach godności osoby ludzkiej, wolności, równości
i solidarności; opiera się na zasadach demokracji i państwa prawnego. Poprzez ustanowienie
obywatelstwa Unii oraz stworzenie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości stawia
jednostkę w centrum swych działań.
Unia przyczynia się do ochrony i rozwoju tych wspólnych wartości, szanując przy tym różnorodność
kultur i tradycji narodów Europy, jak również tożsamość narodową Państw Członkowskich i
organizację ich władz publicznych na poziomach: krajowym, regionalnym i lokalnym; dąży do
wspierania zrównoważonego i stałego rozwoju oraz zapewnia swobodny przepływ osób, usług,
towarów i kapitału oraz swobodę przedsiębiorczości.
W tym celu, w obliczu zmian w społeczeństwie, postępu społecznego oraz rozwoju naukowego i
technologicznego, niezbędne jest wzmocnienie ochrony praw podstawowych poprzez wyszczególnienie
tych praw w Karcie i przez to uczynienie ich bardziej widocznymi.
Niniejsza Karta potwierdza, szanując kompetencje i zadania Unii oraz zasadę pomocniczości, prawa
wynikające zwłaszcza z tradycji konstytucyjnych i zobowiązań międzynarodowych wspólnych
Państwom Członkowskim, europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych
wolności, Kart Społecznych przyjętych przez Unię i Radę Europy oraz z orzecznictwa Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W tym kontekście,
sądy Unii i Państw Członkowskich będą interpretowały Kartę z należytym uwzględnieniem wyjaśnień
sporządzonych pod kierownictwem Prezydium Konwentu, który opracował Kartę i za których
uaktualnienie odpowiada Prezydium Konwentu Europejskiego.
Korzystanie z tych praw rodzi odpowiedzialność i nakłada obowiązki wobec innych osób, wspólnoty
ludzkiej i przyszłych pokoleń.
Unia uznaje zatem prawa, wolności i zasady wymienione poniżej.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/41
TYTUŁ I
GODNOŚĆ
Artykuł II-61
Godność osoby ludzkiej
Godność osoby ludzkiej jest nienaruszalna. Musi być szanowana i chroniona.
Artykuł II-62
Prawo do życia
1. Każdy ma prawo do życia.
2. Nikt nie może być skazany na karę śmierci ani poddany jej wykonaniu.
Artykuł II-63
Prawo do integralności człowieka
1. Każdy ma prawo do poszanowania swej integralności fizycznej i psychicznej.
2. W dziedzinie medycyny i biologii, muszą być szanowane w szczególności:
a) swobodna i świadoma zgoda osoby zainteresowanej, wyrażona zgodnie z procedurami
określonymi przez ustawę,
b) zakaz praktyk eugenicznych, w szczególności tych, których celem jest selekcja osób,
c) zakaz wykorzystywania ciała ludzkiego i jego poszczególnych części jako źródła zysku,
d) zakaz reprodukcyjnego klonowania istot ludzkich.
Artykuł II-64
Zakaz tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania
Nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu.
C 310/42 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
Artykuł II-65
Zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej
1. Nikt nie może być trzymany w niewoli lub w poddaństwie.
2. Nikt nie może być zmuszony do świadczenia pracy przymusowej lub obowiązkowej.
3. Handel ludźmi jest zakazany.
TYTUŁ II
WOLNOŚCI
Artykuł II-66
Prawo do wolności i bezpieczeństwa
Każdy ma prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego.
Artykuł II-67
Poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego
Każdy ma prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, domu i komunikowania się.
Artykuł II-68
Ochrona danych osobowych
1. Każda osoba ma prawo do ochrony danych osobowych, które jej dotyczą.
2. Dane te muszą być przetwarzane rzetelnie w określonych celach i za zgodą osoby
zainteresowanej lub na innej uzasadnionej podstawie przewidzianej ustawą. Każda osoba ma prawo
dostępu do zebranych danych, które jej dotyczą i prawo do dokonania ich sprostowania.
3. Przestrzeganie tych zasad podlega kontroli niezależnego organu.
Artykuł II-69
Prawo do zawarcia małżeństwa i prawo do założenia rodziny
Prawo do zawarcia małżeństwa i prawo do założenia rodziny są gwarantowane zgodnie z ustawami
krajowymi regulującymi korzystanie z tych praw.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/43
Artykuł II-70
Wolność myśli, sumienia i religii
1. Każdy ma prawo do wolności myśli, sumienia i religii. Prawo to obejmuje wolność zmiany religii
lub przekonań oraz wolność uzewnętrzniania, indywidualnie lub wspólnie z innymi, publicznie lub
prywatnie, swej religii lub przekonań poprzez uprawianie kultu, nauczanie, praktykowanie i
uczestniczenie w obrzędach.
2. Uznaje się prawo do odmowy działania sprzecznego z własnym sumieniem, zgodnie
z przepisami krajowymi regulującymi korzystanie z tego prawa.
Artykuł II-71
Wolność wypowiedzi i informacji
1. Każdy ma prawo do wolności wypowiedzi. Prawo to obejmuje wolność posiadania poglądów
oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu
na granice państwowe.
2. Szanuje się wolność i pluralizm mediów.
Artykuł II-72
Wolność zgromadzania się i stowarzyszania się
1. Każdy ma prawo do swobodnego, pokojowego zgromadzania się i swobodnego stowarzyszania
się na wszystkich poziomach, zwłaszcza w sprawach politycznych, związkowych i obywatelskich, z
którego wynika prawo każdego do tworzenia związków zawodowych i przystępowania do nich dla
obrony swoich interesów.
2. Partie polityczne na poziomie Unii przyczyniają się do wyrażania woli politycznej jej obywateli.
Artykuł II-73
Wolność sztuki i nauki
Sztuka i badania naukowe są wolne od ograniczeń. Wolność akademicka jest szanowana.
Artykuł II-74
Prawo do nauki
1. Każdy ma prawo do nauki i dostępu do kształcenia zawodowego i ustawicznego.
2. Prawo to obejmuje możliwość korzystania z bezpłatnej nauki obowiązkowej.
3. Z właściwym poszanowaniem zasad demokratycznych, wolność tworzenia placówek edukacyjnych
i prawo rodziców do zapewnienia wychowania i nauczania dzieci zgodnie z własnymi
C 310/44 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
przekonaniami religijnymi, filozoficznymi i pedagogicznymi są szanowane, zgodnie z ustawami
krajowymi regulującymi korzystanie z tej wolności i tego prawa.
Artykuł II-75
Wolność wyboru zawodu i prawo do podejmowania pracy
1. Każdy ma prawo do podejmowania pracy oraz wykonywania swobodnie wybranego
lub zaakceptowanego zawodu.
2. Każdy obywatel Unii ma swobodę poszukiwania zatrudnienia, wykonywania pracy, korzystania
z prawa przedsiębiorczości oraz świadczenia usług w każdym Państwie Członkowskim.
3. Obywatele państw trzecich, którzy posiadają zezwolenie na pracę na terytorium Państw
Członkowskich, maja prawo do takich samych warunków pracy, z jakich korzystają obywatele Unii.
Artykuł II-76
Wolność prowadzenia działalności gospodarczej
Uznaje się wolność prowadzenia działalności gospodarczej, zgodnie z prawem Unii oraz
ustawodawstwami i praktykami krajowymi.
Artykuł II-77
Prawo do własności
1. Każda osoba ma prawo do władania, używania, rozporządzania i przekazania w drodze spadku
mienia nabytego zgodnie z prawem. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w
interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za uczciwym
odszkodowaniem za jej utratę wypłaconym we właściwym terminie. Korzystanie z mienia może
podlegać regulacji ustawowej, w zakresie w jakim jest to konieczne ze względu na interes ogólny.
2. Własność intelektualna podlega ochronie.
Artykuł II-78
Prawo do azylu
Gwarantuje się prawo do azylu z poszanowaniem zasad Konwencji Genewskiej z 28 lipca 1951 roku
i Protokołu z 31 stycznia 1967 roku dotyczących statusu uchodźców oraz zgodnie z Konstytucją.
Artykuł II-79
Ochrona w przypadku usunięcia z terytorium państwa, wydalenia lub ekstradycji
1. Wydalenia zbiorowe są zakazane.
2. Nikt nie może być usunięty z terytorium państwa, wydalony lub wydany w drodze ekstradycji
do państwa, w którym istnieje poważne ryzyko, iż może być poddany karze śmierci, torturom lub
innemu nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/45
TYTUŁ III
RÓWNOŚĆ
Artykuł II-80
Równość wobec prawa
Wszyscy są równi wobec prawa.
Artykuł II-81
Niedyskryminacja
1. Zakazana jest wszelka dyskryminacja w szczególności ze względu na płeć, rasę, kolor skóry,
pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, opinie
polityczne lub wszelkie inne opinie, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie,
niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.
2. W zakresie zastosowania Konstytucji i bez uszczerbku dla jej postanowień szczególnych,
zakazana jest wszelka dyskryminacja ze względu na przynależność państwową.
Artykuł II-82
Różnorodność kulturowa, religijna i językowa
Unia szanuje różnorodność kulturową, religijną i językową.
Artykuł II-83
Równość kobiet i mężczyzn
Należy zapewnić równość kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach, w tym w zakresie
zatrudnienia, pracy i wynagrodzenia.
Zasada równości nie stanowi przeszkody w utrzymywaniu lub przyjmowaniu środków
zapewniających specyficzne korzyści dla osób płci niedostatecznie reprezentowanej.
Artykuł II-84
Prawa dziecka
1. Dzieci mają prawo do ochrony i opieki, jaka jest konieczna dla ich dobra. Mogą one swobodnie
wyrażać swoje poglądy. Poglądy te są brane pod uwagę w sprawach, które ich dotyczą, stosownie do
ich wieku i stopnia dojrzałości.
2. We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, zarówno podejmowanych przez władze
publiczne, jak i instytucje prywatne, należy przede wszystkim uwzględnić najlepszy interes dziecka.
C 310/46 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
3. Każde dziecko ma prawo do utrzymywania stałego, osobistego związku i bezpośredniego
kontaktu z obojgiem rodziców, chyba że jest to sprzeczne z jego interesami.
Artykuł II-85
Prawa osób w podeszłym wieku
Unia uznaje i szanuje prawo osób w podeszłym wieku do godnego i niezależnego życia oraz
do uczestniczenia w życiu społecznym i kulturalnym.
Artykuł II-86
Integracja osób niepełnosprawnych
Unia uznaje i szanuje prawo osób niepełnosprawnych do korzystania ze środków mających zapewnić
im niezależność, integrację społeczną i zawodową oraz udział w życiu społeczności.
TYTUŁ IV
SOLIDARNOŚĆ
Artykuł II-87
Prawo pracowników do informacji i konsultacji w ramach przedsiębiorstwa
Pracownikom i ich przedstawicielom należy zagwarantować, na właściwych poziomach, informację i
konsultację we właściwym czasie, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w prawie Unii oraz
ustawodawstwach i praktykach krajowych.
Artykuł II-88
Prawa do rokowań i działań zbiorowych
Pracownicy i pracodawcy, lub ich odpowiednie organizacje, mają, zgodnie z prawem Unii oraz
ustawodawstwami i praktykami krajowymi, prawo do negocjowania i zawierania układów
zbiorowych pracy na odpowiednich poziomach oraz do podejmowania, w przypadkach konfliktu
interesów, działań zbiorowych, w tym strajku w obronie swoich interesów.
Artykuł II-89
Prawo dostępu do służb pośrednictwa pracy
Każdy ma prawo dostępu do bezpłatnej służby pośrednictwa pracy.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/47
Artykuł II-90
Ochrona w przypadku nieuzasadnionego zwolnienia z pracy
Każdy pracownik ma prawo do ochrony w przypadku nieuzasadnionego zwolnienia z pracy, zgodnie
z prawem Unii oraz ustawodawstwami i praktykami krajowymi.
Artykuł II-91
Należyte i sprawiedliwe warunki pracy
1. Każdy pracownik ma prawo do warunków pracy szanujących jego zdrowie, jego bezpieczeństwo
i godność.
2. Każdy pracownik ma prawo do ograniczenia maksymalnego wymiaru czasu pracy, okresów
dziennego i tygodniowego odpoczynku oraz do corocznego płatnego urlopu.
Artykuł II-92
Zakaz pracy dzieci i ochrona młodocianych w pracy
Praca dzieci jest zakazana. Minimalny wiek dopuszczenia do pracy nie może być niższy niż
minimalny wiek zakończenia obowiązku szkolnego, bez uszczerbku dla uregulowań bardziej
korzystnych dla młodocianych i z wyjątkiem ograniczonych odstępstw.
Młodociani dopuszczeni do pracy muszą mieć zapewnione warunki pracy odpowiednie dla ich wieku
oraz być chronieni przed wykorzystywaniem ekonomicznym oraz jakąkolwiek pracą, która mogłaby
szkodzić ich bezpieczeństwu, zdrowiu lub rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, moralnemu i
społecznemu albo utrudniać im edukację.
Artykuł II-93
Życie rodzinne i zawodowe
1. Rodzina korzysta z ochrony prawnej, ekonomicznej i społecznej.
2. W celu pogodzenia życia rodzinnego z zawodowym, każdy ma prawo do ochrony przed
zwolnieniem z pracy z powodów związanych z macierzyństwem i prawo do płatnego urlopu
macierzyńskiego oraz do urlopu wychowawczego po urodzeniu lub przysposobieniu dziecka.
Artykuł II-94
Zabezpieczenie społeczne i pomoc społeczna
1. Unia uznaje i szanuje prawo do świadczeń z zabezpieczenia społecznego oraz do usług
społecznych, zapewniających ochronę w takich przypadkach, jak: macierzyństwo, choroba, wypadki
przy pracy, zależność lub podeszły wiek oraz w przypadku utraty zatrudnienia, zgodnie z zasadami
ustanowionymi w prawie Unii oraz ustawodawstwach i praktykach krajowych.
C 310/48 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
2. Każdy, mający miejsce zamieszkania i przemieszczający się legalnie w obrębie Unii Europejskiej,
ma prawo do świadczeń z zabezpieczenia społecznego i przywilejów socjalnych zgodnie z prawem
Unii oraz ustawodawstwami i praktykami krajowymi.
3. W celu zwalczania wyłączenia społecznego i ubóstwa, Unia uznaje i szanuje prawo do pomocy
społecznej i mieszkaniowej dla zapewnienia, zgodnie z zasadami ustanowionymi w prawie Unii oraz
ustawodawstwach i praktykach krajowych, godnej egzystencji wszystkim osobom pozbawionym
wystarczających środków.
Artykuł II-95
Ochrona zdrowia
Każdy ma prawo dostępu do profilaktycznej opieki zdrowotnej i prawo do korzystania z leczenia na
warunkach ustanowionych w ustawodawstwach i praktykach krajowych. Przy określaniu i
realizowaniu wszystkich polityk i działań Unii zapewnia się wysoki poziom ochrony zdrowia
ludzkiego.
Artykuł II-96
Dostęp do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym
Unia uznaje i szanuje dostęp do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym,
przewidziany w ustawodawstwach i praktykach krajowych, zgodnie z Konstytucją, w celu wspierania
spójności społecznej i terytorialnej Unii.
Artykuł II-97
Ochrona środowiska
Wysoki poziom ochrony środowiska i poprawa jego jakości muszą być zintegrowane z politykami
Unii i zapewnione zgodnie z zasadą stałego rozwoju.
Artykuł II-98
Ochrona konsumentów
Zapewnia się wysoki poziom ochrony konsumentów w politykach Unii.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/49
TYTUŁ V
PRAWA OBYWATELSKIE
Artykuł II-99
Prawo głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego
1. Każdy obywatel Unii ma prawo głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu
Europejskiego w Państwie Członkowskim, w którym ma miejsce zamieszkania, na takich samych
warunkach jak obywatele tego Państwa.
2. Członkowie Parlamentu Europejskiego są wybierani w powszechnych wyborach bezpośrednich,
w głosowaniu wolnym i tajnym.
Artykuł II-100
Prawo głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych
Każdy obywatel Unii ma prawo głosowania i kandydowania w wyborach do władz lokalnych w
Państwie Członkowskim, w którym ma miejsce zamieszkania, na takich samych warunkach jak
obywatele tego Państwa.
Artykuł II-101
Prawo do dobrej administracji
1. Każda osoba ma prawo do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym
terminie przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii.
2. Prawo to obejmuje:
a) prawo każdej osoby do bycia wysłuchaną, zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące
negatywnie wpłynąć na jej sytuację,
b) prawo każdej osoby do dostępu do akt jej sprawy, z zastrzeżeniem poszanowania uprawnionych
interesów poufności oraz tajemnicy zawodowej i handlowej,
c) obowiązek administracji uzasadniania swoich decyzji.
3. Każda osoba ma prawo domagania się od Unii naprawienia, zgodnie z zasadami ogólnymi
wspólnymi dla praw Państw Członkowskich, szkody wyrządzonej przez instytucje lub ich
pracowników przy wykonywaniu ich funkcji.
4. Każda osoba może zwrócić się pisemnie do instytucji Unii w jednym z języków Konstytucji
i musi otrzymać odpowiedź w tym samym języku.
C 310/50 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
Artykuł II-102
Prawo dostępu do dokumentów
Każdy obywatel Unii i każda osoba fizyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania lub statutową
siedzibę w Państwie Członkowskim, ma prawo dostępu do dokumentów instytucji, organów i
jednostek organizacyjnych i Unii, niezależnie od ich formy.
Artykuł II-103
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
Każdy obywatel Unii i każda osoba fizyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania lub statutową
siedzibę w Państwie Członkowskim ma prawo zwracać się do Europejskiego Rzecznika Praw
Obywatelskich w przypadkach niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji, organów i
jednostek organizacyjnych Unii, z wyłączeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
wykonującego swoje funkcje sądowe.
Artykuł II-104
Prawo petycji
Każdy obywatel Unii i każda osoba fizyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania lub statutową
siedzibę w Państwie Członkowskim ma prawo petycji do Parlamentu Europejskiego.
Artykuł II-105
Swoboda przemieszczania się i pobytu
1. Każdy obywatel Unii ma prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na
terytorium Państw Członkowskich.
2. Swoboda przemieszczania się i pobytu może zostać przyznana, zgodnie z Konstytucją,
obywatelom państw trzecich przebywającym legalnie na terytorium Państwa Członkowskiego.
Artykuł II-106
Opieka dyplomatyczna i konsularna
Każdy obywatel Unii korzysta na terytorium państwa trzeciego, w którym Państwo Członkowskie,
którego jest obywatelem, nie ma swojego przedstawicielstwa, z ochrony dyplomatycznej i
konsularnej każdego z pozostałych Państw Członkowskich na takich samych warunkach jak
obywatele tego państwa.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/51
TYTUŁ VI
WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚCI
Artykuł II-107
Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu
Każda osoba, której prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma
prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi
w niniejszym artykule.
Każda osoba ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym terminie
przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy. Każda osoba ma
możliwość uzyskania porady prawnej, skorzystania z pomocy obrońcy i przedstawiciela.
Pomoc prawna jest udzielana osobom, które nie posiadają wystarczających środków, w zakresie
w jakim jest ona konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
Artykuł II-108
Domniemanie niewinności i prawo do obrony
1. Każdego oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona
zgodnie z prawem.
2. Każdemu oskarżonemu gwarantuje się poszanowanie prawa do obrony.
Artykuł II-109
Zasady legalności oraz proporcjonalności czynów zabronionych pod groźbą kary i kar
1. Nikt nie może zostać skazany za popełnienie czynu polegającego na działaniu lub zaniechaniu,
który według prawa krajowego lub prawa międzynarodowego nie stanowił czynu zabronionego pod
groźbą kary w czasie jego popełnienia. Nie wymierza się również kary surowszej od tej, którą można
było wymierzyć w czasie, gdy czyn zabroniony pod groźbą kary został popełniony. Jeśli ustawa,
która weszła w życie po popełnieniu czynu zabronionego pod groźbą kary, przewiduje karę
łagodniejszą, ta właśnie kara ma zastosowanie.
2. Niniejszy artykuł nie stanowi przeszkody w sądzeniu i karaniu osoby za działanie lub
zaniechanie, które w czasie, gdy miało miejsce, stanowiło czyn zabroniony pod groźbą kary, zgodnie
z ogólnymi zasadami uznanymi przez wspólnotę narodów.
3. Surowość kar nie może być nieproporcjonalna w stosunku do czynu zabronionego pod groźbą
kary.
Artykuł II-110
Zakaz ponownego sądzenia lub karania w postępowaniu karnym za ten sam czyn
zabroniony pod groźbą kary
Nikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu karnym za ten sam czyn
zabroniony pod groźbą kary, w odniesieniu do którego zgodnie z ustawą został już uprzednio
uniewinniony lub za który został już uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem na terytorium
Unii.
C 310/52 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
TYTUŁ VII
POSTANOWIENIA OGÓLNE DOTYCZĄCE WYKŁADNI
I STOSOWANIA KARTY
Artykuł II-111
Zakres stosowania
1. Postanowienia niniejszej Karty mają zastosowanie do instytucji, organów i jednostek
organizacyjnych Unii w poszanowaniu zasady pomocniczości oraz do Państw Członkowskich
wyłącznie w zakresie, w jakim wdrażają one prawo Unii. Państwa te szanują zatem prawa,
przestrzegają zasad i popierają ich stosowanie zgodnie ze swymi odpowiednimi uprawnieniami
i w poszanowaniu granic kompetencji Unii powierzonych jej w innych częściach Konstytucji.
2. Niniejsza Karta nie rozszerza zakresu stosowania prawa Unii poza kompetencje Unii, nie
ustanawia nowych kompetencji lub zadań dla Unii ani nie zmienia kompetencji i zadań określonych
w innych częściach Konstytucji.
Artykuł II-112
Zakres i wykładnia praw i zasad
1. Wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w niniejszej Karcie muszą być
przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw i wolności. Z zastrzeżeniem zasady
proporcjonalności, ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i
rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony
praw i wolności innych osób.
2. Prawa uznane w niniejszej Karcie, które są przedmiotem postanowień innych części Konstytucji,
są wykonywane na warunkach i w granicach w niej określonych.
3. W zakresie, w jakim niniejsza Karta zawiera prawa, które odpowiadają prawom zagwarantowanym
w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ich
znaczenie i zakres są takie same jak praw przyznanych przez tę Konwencję. Niniejsze postanowienie
nie stanowi przeszkody, aby prawo Unii przyznawało szerszą ochronę.
4. W zakresie, w jakim niniejsza Karta uznaje prawa podstawowe, wynikające ze wspólnych tradycji
konstytucyjnych Państw Członkowskich, prawa te interpretuje się zgodnie z tymi tradycjami.
5. Postanowienia niniejszej Karty zawierające zasady mogą być wprowadzane w życie przez akty
ustawodawcze i wykonawcze przyjęte przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii oraz
przez akty Państw Członkowskich, jeśli stanowią wykonanie prawa Unii, w wykonywaniu ich
odpowiednich uprawnień. Można się na nie powoływać w sądzie jedynie w celu wykładni tych aktów
i kontroli ich legalności.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/53
6. Ustawodawstwa i praktyki krajowe uwzględnia się w pełni, jak przewiduje to niniejsza Karta.
7. Wyjaśnienia sporządzone w celu wskazania wykładni Karty Praw Podstawowych są należycie
uwzględniane przez sądy Unii i Państw Członkowskich.
Artykuł II-113
Poziom ochrony
Żadne z postanowień niniejszej Karty nie będzie interpretowane jako ograniczające lub naruszające
prawa człowieka i podstawowe wolności uznane, we właściwych im obszarach zastosowania, przez
prawo Unii i prawo międzynarodowe oraz konwencje międzynarodowe, których Unia lub wszystkie
Państwa Członkowskie są stronami, w szczególności przez europejską Konwencję o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności oraz przez konstytucje Państw Członkowskich.
Artykuł II-114
Zakaz nadużycia praw
Żadne z postanowień niniejszej Karty nie może być interpretowane jako przyznające prawo
do podejmowania jakiejkolwiek działalności lub dokonywania jakiegokolwiek czynu
zmierzającego do zniweczenia praw i wolności uznanych w niniejszej Karcie lub ich ograniczenia
w większym stopniu, aniżeli jest to przewidziane w niniejszej Karcie.
C 310/54 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004