Konstytucje >> Konstytucja UE, 16 grudnia 2004 r.
CZĘŚĆ I
TYTUŁ I
DEFINICJA I CELE UNII
Artykuł I-1
Ustanowienie Unii
1. Zainspirowana wolą obywateli i państw Europy zbudowania wspólnej przyszłości, niniejsza
Konstytucja ustanawia Unię Europejską, której Państwa Członkowskie przyznają kompetencje do
osiągnięcia ich wspólnych celów. Unia koordynuje polityki Państw Członkowskich, zmierzające do
osiągnięcia tych celów, oraz wykonuje w trybie wspólnotowym kompetencje przyznane jej przez
Państwa Członkowskie.
2. Unia jest otwarta dla wszystkich państw europejskich, które szanują jej wartości i zobowiązują
się je wspólnie wspierać.
Artykuł I-2
Wartości Unii
Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji,
równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób
należących do mniejszości. Wartości te są wspólne Państwom Członkowskim w społeczeństwie
opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości
kobiet i mężczyzn.
Artykuł I-3
Cele Unii
1. Celem Unii jest wspieranie pokoju, jej wartości i dobrobytu jej narodów.
2. Unia zapewnia swym obywatelom przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości bez
granic wewnętrznych oraz rynek wewnętrzny z wolną i niezakłóconą konkurencją.
3. Unia działa na rzecz trwałego rozwoju Europy, którego podstawą jest zrównoważony wzrost
gospodarczy oraz stabilność cen, społeczna gospodarka rynkowa o wysokiej konkurencyjności
zmierzająca do pełnego zatrudnienia i postępu społecznego oraz wysoki poziom ochrony i poprawy
jakości środowiska naturalnego. Unia wspiera postęp naukowo-techniczny.
Zwalcza wyłączenie społeczne i dyskryminację oraz wspiera sprawiedliwość i ochronę socjalną,
równość kobiet i mężczyzn, solidarność między pokoleniami i ochronę praw dziecka.
Wspiera spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną oraz solidarność między Państwami
Członkowskimi.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/11
Szanuje swoją bogatą różnorodność kulturową i językową oraz zapewnia ochronę i rozwój
dziedzictwa kulturowego Europy.
4. W stosunkach zewnętrznych Unia umacnia i popiera swe wartości i interesy. Przyczynia się do
pokoju, bezpieczeństwa, stałego rozwoju naszej Planety, do solidarności i wzajemnego szacunku
między narodami, do swobodnego i uczciwego handlu, do wyeliminowania ubóstwa oraz do
ochrony praw człowieka, w szczególności praw dziecka, a także do ścisłego przestrzegania i rozwoju
prawa międzynarodowego, w szczególności zasad Karty Narodów Zjednoczonych.
5. Unia dąży do osiągnięcia swych celów właściwymi środkami, w zależności od zakresu
kompetencji przyznanych jej na mocy Konstytucji.
Artykuł I-4
Podstawowe wolności i niedyskryminacja
1. Unia zapewnia w swych granicach swobodny przepływ osób, usług, towarów i kapitału oraz
swobodę przedsiębiorczości, zgodnie z Konstytucją.
2. W zakresie zastosowania Konstytucji i bez uszczerbku dla jej postanowień szczególnych
zakazana jest wszelka dyskryminacja ze względu na przynależność państwową.
Artykuł I-5
Stosunki między Unią a Państwami Członkowskimi
1. Unia szanuje równość Państw Członkowskich wobec Konstytucji, jak również ich tożsamość
narodową, nierozerwalnie związaną z ich podstawowymi strukturami politycznymi i konstytucyjnymi,
w tym w odniesieniu do samorządu lokalnego i regionalnego. Szanuje także podstawowe
funkcje państwa, w tym mające na celu zapewnienie jego integralności terytorialnej, utrzymanie
porządku publicznego oraz ochronę bezpieczeństwa narodowego.
2. Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy Unia i Państwa Członkowskie wzajemnie się szanują
i udzielają sobie wsparcia w wykonywaniu zadań wynikających z Konstytucji.
Państwa Członkowskie podejmują wszelkie środki ogólne lub szczególne właściwe dla zapewnienia
wykonania zobowiązań wynikających z Konstytucji lub aktów instytucji Unii.
Państwa Członkowskie ułatwiają wypełniane zadań Unii i powstrzymują się od podejmowania
wszelkich środków, które mogłyby zagrażać urzeczywistnieniu celów Unii.
Artykuł I-6
Prawo Unii
Konstytucja i prawo przyjęte przez instytucje Unii w wykonywaniu przyznanych jej kompetencji
mają pierwszeństwo przed prawem Państw Członkowskich.
C 310/12 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
Artykuł I-7
Osobowość prawna
Unia ma osobowość prawną.
Artykuł I-8
Symbole Unii
Flaga Unii przedstawia krąg dwunastu złotych gwiazd na niebieskim tle.
Hymn Unii pochodzi z „Ody do radości” z IX Symfonii Ludwiga van Beethovena.
Dewiza Unii brzmi: „Zjednoczona w różnorodności”.
Walutą Unii jest euro.
Dzień Europy obchodzony jest w całej Unii 9 maja.
TYTUŁ II
PRAWA PODSTAWOWE I OBYWATELSTWO UNII
Artykuł I-9
Prawa podstawowe
1. Unia uznaje prawa, wolności i zasady określone w Karcie Praw Podstawowych, która stanowi
część II.
2. Unia przystępuje do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych
wolności. Przystąpienie do Konwencji nie narusza kompetencji Unii określonych w Konstytucji.
3. Prawa podstawowe, zagwarantowane w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i
podstawowych wolności oraz wynikające z tradycji konstytucyjnych wspólnych Państwom
Członkowskim, stanowią część prawa Unii jako zasady ogólne prawa.
Artykuł I-10
Obywatelstwo Unii
1. Każda osoba mająca przynależność Państwa Członkowskiego jest obywatelem Unii. Obywatelstwo
Unii ma charakter dodatkowy w stosunku do obywatelstwa krajowego i nie zastępuje go.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/13
2. Obywatele Unii korzystają z praw i podlegają obowiązkom przewidzianym w Konstytucji. Mają
prawo do:
a) swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium Państw Członkowskich,
b) głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach
lokalnych w Państwie Członkowskim, w którym mają miejsce zamieszkania, na takich samych
warunkach jak obywatele tego Państwa,
c) korzystania na terytorium państwa trzeciego, w którym Państwo Członkowskie, którego są
obywatelami, nie ma swojego przedstawicielstwa, z ochrony dyplomatycznej i konsularnej
każdego z pozostałych Państw Członkowskich, na takich samych warunkach jak obywatele tego
Państwa,
d) kierowania petycji do Parlamentu Europejskiego, odwoływania się do Europejskiego Rzecznika
Praw Obywatelskich oraz zwracania się do instytucji i organów doradczych Unii w jednym z
języków Konstytucji oraz otrzymywania odpowiedzi w tym samym języku.
Prawa te są wykonywane na warunkach i w granicach określonych przez Konstytucję i środki przyjęte
w jej zastosowaniu.
TYTUŁ III
KOMPETENCJE UNII
Artykuł I-11
Zasady podstawowe
1. Granice kompetencji Unii wyznacza zasada przyznania. Wykonywanie tych kompetencji podlega
zasadom pomocniczości i proporcjonalności.
2. Zgodnie z zasadą przyznania, Unia działa w granicach kompetencji przyznanych jej przez
Państwa Członkowskie w Konstytucji, do osiągnięcia określonych w niej celów. Kompetencje
nieprzyznane Unii w Konstytucji należą do Państw Członkowskich.
3. Zgodnie z zasadą pomocniczości, Unia w dziedzinach, które nie należą do jej wyłącznej
kompetencji, podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele
zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa
Członkowskie, zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym oraz lokalnym, i jeśli ze względu
na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie
Unii.
Instytucje Unii stosują zasadę pomocniczości zgodnie z Protokołem w sprawie stosowania zasad
pomocniczości i proporcjonalności. Parlamenty narodowe zapewniają przestrzeganie tej zasady
zgodnie z procedurą przewidzianą w tym Protokole.
4. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, zakres i forma działania Unii nie wykraczają poza to, co
jest konieczne do osiągnięcia celów Konstytucji.
C 310/14 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
Instytucje Unii stosują zasadę proporcjonalności zgodnie z Protokołem w sprawie stosowania zasad
pomocniczości i proporcjonalności.
Artykuł I-12
Kategorie kompetencji
1. Jeżeli Konstytucja przyznaje Unii wyłączną kompetencję w określonej dziedzinie, jedynie Unia
może stanowić prawo oraz przyjmować akty prawnie wiążące, natomiast Państwa Członkowskie
mogą to czynić wyłącznie z upoważnienia Unii lub w celu wykonania aktów Unii.
2. Jeżeli Konstytucja przyznaje Unii w określonej dziedzinie kompetencję dzieloną z Państwami
Członkowskimi, Unia i Państwa Członkowskie mogą stanowić prawo i przyjmować akty prawnie
wiążące w tej dziedzinie. Państwa Członkowskie wykonują swoją kompetencję w zakresie, w jakim
Unia nie wykonała lub postanowiła zaprzestać wykonywania swojej kompetencji.
3. Państwa Członkowskie koordynują swoje polityki gospodarcze i zatrudnienia na zasadach
przewidzianych w części III, do których określenia Unia ma kompetencje.
4. Unia ma kompetencję w zakresie określania i realizowania wspólnej polityki zagranicznej i
bezpieczeństwa, w tym stopniowego określania wspólnej polityki obrony.
5. W niektórych dziedzinach i na warunkach określonych w Konstytucji Unia ma kompetencję w
zakresie prowadzenia działań w celu wspierania, koordynowania lub uzupełniania działań Państw
Członkowskich, nie zastępując jednak ich kompetencji w tych dziedzinach.
Prawnie wiążące akty Unii przyjęte na podstawie postanowień części III, odnoszące się do tych
dziedzin, nie mogą prowadzić do harmonizacji przepisów ustawowych i wykonawczych Państw
Członkowskich.
6. Zakres i warunki wykonywania kompetencji Unii są określone w postanowieniach części III,
odnoszących się do każdej dziedziny.
Artykuł I-13
Dziedziny kompetencji wyłącznej
1. Unia ma wyłączną kompetencję w następujących dziedzinach:
a) unia celna,
b) ustanawianie reguł konkurencji niezbędnych do funkcjonowania rynku wewnętrznego,
c) polityka pieniężna w odniesieniu do Państw Członkowskich, których walutą jest euro,
d) zachowanie morskich zasobów biologicznych w ramach wspólnej polityki rybołówstwa,
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/15
e) wspólna polityka handlowa.
2. Unia ma także wyłączną kompetencję do zawierania umów międzynarodowych, jeżeli ich
zawarcie zostało przewidziane w akcie ustawodawczym Unii lub jest niezbędne do umożliwienia
Unii wykonywania jej wewnętrznych kompetencji lub w zakresie, w jakim ich zawarcie może
wpływać na wspólne zasady lub zmieniać ich zakres.
Artykuł I-14
Dziedziny kompetencji dzielonej
1. Unia dzieli kompetencję z Państwami Członkowskimi, jeżeli Konstytucja przyznaje jej
kompetencję, która nie dotyczy dziedzin określonych w artykułach I-13 i I-17.
2. Kompetencje dzielone między Unią a Państwami Członkowskimi stosują się do następujących
głównych dziedzin:
a) rynek wewnętrzny,
b) polityka społeczna w odniesieniu do aspektów określonych w części III,
c) spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna,
d) rolnictwo i rybołówstwo, z wyłączeniem zachowania morskich zasobów biologicznych,
e) środowisko naturalne,
f) ochrona konsumentów,
g) transport,
h) sieci transeuropejskie,
i) energia,
j) przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości,
k) wspólne problemy bezpieczeństwa w zakresie zdrowia publicznego, w odniesieniu do aspektów
określonych w części III.
3. W dziedzinach badań, rozwoju technologicznego i przestrzeni kosmicznej Unia ma kompetencję
do prowadzenia działań, w szczególności do określania i realizacji programów; jednakże
wykonywanie tej kompetencji nie może doprowadzić do uniemożliwienia Państwom Członkowskim
wykonywania ich kompetencji.
4. W dziedzinach współpracy na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej Unia ma kompetencję do
prowadzenia działań i wspólnej polityki; jednakże wykonywanie tej kompetencji nie może
doprowadzić do uniemożliwienia Państwom Członkowskim wykonywania ich kompetencji.
C 310/16 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
Artykuł I-15
Koordynacja polityk gospodarczych i zatrudnienia
1. Państwa Członkowskie koordynują swe polityki gospodarcze w ramach Unii. W tym celu Rada
Ministrów przyjmuje środki, w szczególności ogólne wytyczne dotyczące tych polityk.
Do Państw Członkowskich, których walutą jest euro, stosuje się postanowienia szczególne.
2. Unia podejmuje środki w celu zapewnienia koordynacji polityk zatrudnienia Państw
Członkowskich, w szczególności określając wytyczne dla tych polityk.
3. Unia może podejmować inicjatywy w celu zapewnienia koordynacji polityk społecznych Państw
Członkowskich.
Artykuł I-16
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa
1. Kompetencje Unii w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa obejmują wszelkie
dziedziny polityki zagranicznej i wszelkie sprawy dotyczące bezpieczeństwa Unii, w tym stopniowe
określanie wspólnej polityki obrony, która może prowadzić do wspólnej obrony.
2. Państwa Członkowskie popierają, aktywnie i bez zastrzeżeń, politykę zagraniczną i
bezpieczeństwa Unii w duchu lojalności i wzajemnej solidarności, z poszanowaniem działań Unii
w tej dziedzinie. Powstrzymują się od wszelkich działań, które byłyby sprzeczne z interesami Unii lub
mogłyby zaszkodzić jej skuteczności.
Artykuł I-17
Dziedziny działań wspierających, koordynujących i uzupełniających
Unia ma kompetencję do podejmowania działań wspierających, koordynujących i uzupełniających.
Do dziedzin takich działań o wymiarze europejskim należą:
a) ochrona i poprawa zdrowia ludzkiego,
b) przemysł,
c) kultura,
d) turystyka,
e) edukacja, sprawy młodzieży, sport i szkolenie zawodowe,
f) obrona cywilna,
g) współpraca administracyjna.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/17
Artykuł I-18
Klauzula elastyczności
1. Jeżeli działanie Unii okaże się niezbędne do osiągnięcia, w ramach polityk określonych w
części III, jednego z celów, o których mowa w Konstytucji, a Konstytucja nie przewidziała uprawnień
do działania wymaganego w tym celu, Rada Ministrów, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji
Europejskiej i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, przyjmuje właściwe środki.
2. W ramach procedury kontroli stosowania zasady pomocniczości określonej w artykule I-11
ustęp 3 Komisja Europejska zwraca uwagę parlamentów narodowych na wnioski oparte na
niniejszym artykule.
3. Środki, których podstawą jest niniejszy artykuł, nie mogą prowadzić do harmonizacji przepisów
ustawowych i wykonawczych Państw Członkowskich, jeżeli Konstytucja wyklucza taką
harmonizację.
TYTUŁ IV
INSTYTUCJE I ORGANY UNII
ROZDZIAŁ I
RAMY INSTYTUCJONALNE
Artykuł I-19
Instytucje Unii
1. Unia ma jednolite ramy instytucjonalne służące:
— wspieraniu jej wartości,
— realizacji jej celów,
— jej interesom, interesom jej obywateli oraz Państw Członkowskich,
— zapewnianiu spójności, skuteczności i ciągłości jej polityk oraz działań.
Ramy instytucjonalne obejmują:
— Parlament Europejski,
— Radę Europejską,
— Radę Ministrów (zwaną dalej „Radą”),
C 310/18 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
— Komisję Europejską (zwaną dalej „Komisją”),
— Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
2. Każda z tych instytucji działa w granicach uprawnień przyznanych jej na mocy Konstytucji oraz
zgodnie z procedurami i na warunkach w niej określonych. Instytucje lojalnie ze sobą współpracują.
Artykuł I-20
Parlament Europejski
1. Parlament Europejski pełni, wspólnie z Radą, funkcje ustawodawczą i budżetową. Pełni także
funkcje kontroli politycznej i konsultacyjne zgodnie z warunkami przewidzianymi w Konstytucji.
Wybiera przewodniczącego Komisji Europejskiej.
2. W skład Parlamentu Europejskiego wchodzą przedstawiciele obywateli Unii. Ich liczba nie może
przekroczyć siedmiuset pięćdziesięciu. Reprezentacja obywateli ma charakter degresywnie
proporcjonalny, z minimalnym progiem sześciu członków na Państwo Członkowskie. Żadnemu
Państwu Członkowskiemu nie można przyznać więcej niż dziewięćdziesiąt sześć miejsc.
Rada Europejska przyjmuje jednomyślnie, z inicjatywy Parlamentu Europejskiego i po uzyskaniu jego
zgody, decyzję europejską określającą skład Parlamentu Europejskiego, z poszanowaniem zasad, o
których mowa w ustępie pierwszym.
3. Członkowie Parlamentu Europejskiego są wybierani na pięcioletnią kadencję w powszechnych
wyborach bezpośrednich, w głosowaniu wolnym i tajnym.
4. Parlament Europejski wybiera spośród swych członków przewodniczącego i prezydium.
Artykuł I-21
Rada Europejska
1. Rada Europejska nadaje Unii impulsy niezbędne do jej rozwoju i określa ogólne polityczne
kierunki i priorytety. Nie pełni funkcji ustawodawczej.
2. W skład Rady Europejskiej wchodzą szefowie państw lub rządów Państw Członkowskich, jej
przewodniczący oraz przewodniczący Komisji. W jej pracach uczestniczy minister spraw
zagranicznych Unii.
3. Rada Europejska zbiera się co kwartał, zwoływana przez jej przewodniczącego. Jeżeli wymaga
tego porządek obrad, członkowie Rady Europejskiej mogą podjąć decyzję, aby każdemu z nich
towarzyszył minister, a w przypadku przewodniczącego Komisji członek Komisji. Jeżeli sytuacja tego
wymaga, przewodniczący zwołuje nadzwyczajne posiedzenie Rady Europejskiej.
4. Jeżeli Konstytucja nie stanowi inaczej, Rada Europejska podejmuje decyzje w drodze konsensu.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/19
Artykuł I-22
Przewodniczący Rady Europejskiej
1. Rada Europejska wybiera swego przewodniczącego większością kwalifikowaną na okres dwóch i
pół roku; mandat przewodniczącego jest jednokrotnie odnawialny. W przypadku przeszkody lub
poważnego uchybienia Rada Europejska może pozbawić przewodniczącego mandatu, zgodnie z tą
samą procedurą.
2. Przewodniczący Rady Europejskiej:
a) przewodniczy Radzie i kieruje jej pracami,
b) zapewnia odpowiednie przygotowanie i ciągłość prac Rady Europejskiej, we współpracy
z przewodniczącym Komisji i na podstawie prac Rady do Spraw Ogólnych,
c) ułatwia osiąganie spójności i konsensu w Radzie Europejskiej,
d) przedstawia Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie z każdego posiedzenia Rady
Europejskiej.
Przewodniczący Rady Europejskiej zapewnia na swoim poziomie reprezentację Unii na zewnątrz w
sprawach dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, bez uszczerbku dla
uprawnień ministra spraw zagranicznych Unii.
3. Przewodniczący Rady Europejskiej nie może sprawować mandatu narodowego.
Artykuł I-23
Rada Ministrów
1. Rada pełni, wspólnie z Parlamentem Europejskim, funkcje ustawodawczą i budżetową. Pełni
funkcje określania polityki i koordynacji zgodnie z warunkami przewidzianymi w Konstytucji.
2. W skład Rady wchodzi jeden przedstawiciel na szczeblu ministerialnym z każdego Państwa
Członkowskiego, upoważniony do zaciągania zobowiązań w imieniu rządu Państwa Członkowskiego,
które reprezentuje, oraz do wykonywania prawa głosu.
3. Jeżeli Konstytucja nie stanowi inaczej, Rada stanowi większością kwalifikowaną.
Artykuł I-24
Składy Rady Ministrów
1. Rada zbiera się na posiedzenia w różnych składach.
2. Rada do Spraw Ogólnych zapewnia spójność prac różnych składów Rady.
C 310/20 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
Przygotowuje posiedzenia Rady Europejskiej i zapewnia ich kontynuację, w powiązaniu z
przewodniczącym Rady Europejskiej i Komisją.
3. Rada do Spraw Zagranicznych opracowuje działania zewnętrzne Unii na podstawie
strategicznych wytycznych określonych przez Radę Europejską oraz zapewnia spójność działań Unii.
4. Rada Europejska przyjmuje większością kwalifikowaną decyzję europejską ustanawiającą listę
innych składów Rady.
5. Za przygotowanie prac Rady odpowiada Komitet Stałych Przedstawicieli Rządów Państw
Członkowskich.
6. Posiedzenia Rady są jawne, kiedy Rada obraduje i głosuje nad projektem aktu ustawodawczego.
W tym celu każde posiedzenie Rady składa się dwóch części, z których każda jest poświęcona
odpowiednio obradom nad aktami ustawodawczymi Unii i działaniom o charakterze
nieustawodawczym.
7. Prezydencję składów Rady, z wyjątkiem Rady do Spraw Zagranicznych, sprawują na zasadzie
równej rotacji przedstawiciele Państw Członkowskich w Radzie, zgodnie z warunkami przewidzianymi
w decyzji europejskiej Rady Europejskiej. Rada Europejska stanowi większością
kwalifikowaną.
Artykuł I-25
Definicja większości kwalifikowanej w Radzie Europejskiej oraz Radzie
1. Większość kwalifikowaną stanowi co najmniej 55 % członków Rady zawierające co najmniej 15
z nich i reprezentujących Państwa Członkowskie obejmujące co najmniej 65 % ludności Unii.
Mniejszość blokująca musi obejmować co najmniej czterech członków Rady, w przeciwnym razie
uznaje się, że większość kwalifikowana została osiągnięta.
2. Na zasadzie odstępstwa od ustępu 1, gdy Rada nie stanowi na wniosek Komisji lub ministra
spraw zagranicznych Unii, wymaganą większość kwalifikowaną stanowi co najmniej 72 % członków
Rady reprezentujących Państwa Członkowskie obejmujące co najmniej 65 % ludności Unii.
3. Ustępy 1 i 2 mają zastosowanie do Rady Europejskiej, jeżeli stanowi ona większością
kwalifikowaną.
4. W Radzie Europejskiej, jej przewodniczący oraz przewodniczący Komisji nie biorą udziału w
głosowaniu.
Artykuł I-26
Komisja Europejska
1. Komisja wspiera ogólny interes Unii i podejmuje w tym celu odpowiednie inicjatywy. Czuwa ona
nad stosowaniem postanowień Konstytucji i środków przyjmowanych przez instytucje na podstawie
Konstytucji. Nadzoruje stosowanie prawa Unii pod kontrolą Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej. Wykonuje budżet i zarządza programami. Pełni funkcje koordynacyjne, wykonawcze i
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/21
zarządzające, zgodnie z warunkami przewidzianymi w Konstytucji. Z wyjątkiem wspólnej polityki
zagranicznej i bezpieczeństwa oraz innych przypadków przewidzianych w Konstytucji, zapewnia
reprezentację Unii na zewnątrz. Podejmuje inicjatywy w zakresie rocznego i wieloletniego
programowania Unii w celu osiągnięcia porozumień międzyinstytucjonalnych.
2. Jeżeli Konstytucja nie stanowi inaczej, akty ustawodawcze Unii mogą zostać przyjęte wyłącznie
na wniosek Komisji. Pozostałe akty są przyjmowane na wniosek Komisji, jeżeli Konstytucja tak
stanowi.
3. Kadencja Komisji wynosi pięć lat.
4. Członkowie Komisji są wybierani ze względu na swe ogólne kwalifikacje i zaangażowanie w
sprawy europejskie spośród osobistości, których niezależność jest niekwestionowana.
5. Pierwsza Komisja mianowana na mocy postanowień Konstytucji składa się z jednego obywatela
każdego Państwa Członkowskiego, w tym jej przewodniczącego i ministra spraw zagranicznych Unii,
który jest jednym z jej wiceprzewodniczących.
6. Od zakończenia kadencji Komisji, o której mowa w ustępie 5, Komisja składa się z takiej liczby
członków, która odpowiada dwóm trzecim liczby Państw Członkowskich, w tym z jej
przewodniczącego i ministra spraw zagranicznych Unii, chyba że Rada Europejska, stanowiąc
jednomyślnie, podejmie decyzję o zmianie tej liczby.
Członkowie Komisji są wybierani spośród obywateli Państw Członkowskich na podstawie systemu
równej rotacji pomiędzy Państwami Członkowskimi. System ten jest ustanawiany na mocy decyzji
europejskiej przyjętej jednomyślnie przez Radę Europejską i na podstawie następujących zasad:
a) Państwa Członkowskie są traktowane na zasadzie ścisłej równości przy ustalaniu kolejności i
długości obecności ich obywateli w Komisji; w związku z tym różnica między całkowitą liczbą
kadencji pełnionych przez obywateli danych dwóch Państw Członkowskich nie może nigdy
przewyższać jednej kadencji,
b) z zastrzeżeniem lit. a), skład każdej kolejnej Komisji odzwierciedla w zadowalający sposób
różnorodność demograficzną i geograficzną wszystkich Państw Członkowskich.
7. Komisja jest całkowicie niezależna w wykonywaniu swoich zadań. Bez uszczerbku dla artykułu
I-28 ustęp 2, członkowie Komisji nie zwracają się o instrukcje ani ich nie przyjmują od żadnego
rządu, instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej. Powstrzymują się oni od podejmowania
wszelkich działań niezgodnych z charakterem ich funkcji lub wykonywaniem ich zadań.
8. Komisja ponosi kolegialnie odpowiedzialność przed Parlamentem Europejskim. Zgodnie z
artykułem III-340, Parlament Europejski może uchwalić wotum nieufności w stosunku do Komisji.
W przypadku uchwalenia wotum nieufności, członkowie Komisji kolegialnie rezygnują ze swych
funkcji, a minister spraw zagranicznych Unii rezygnuje z funkcji pełnionych w ramach Komisji.
C 310/22 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
Artykuł I-27
Przewodniczący Komisji Europejskiej
1. Uwzględniając wybory do Parlamentu Europejskiego i po przeprowadzeniu stosownych
konsultacji, Rada Europejska, stanowiąc większością kwalifikowaną, przedstawia Parlamentowi
Europejskiemu swojego kandydata na przewodniczącego Komisji. Kandydat ten jest wybierany przez
Parlament Europejski większością członków wchodzących w jego skład. Jeżeli nie uzyska on
wymaganej większości, Rada Europejska, stanowiąc większością kwalifikowaną, w terminie miesiąca
przedstawia nowego kandydata, który jest wybierany przez Parlament Europejski zgodnie z tą samą
procedurą.
2. Rada, za wspólnym porozumieniem z wybranym przewodniczącym, przyjmuje listę pozostałych
osób, które proponuje mianować członkami Komisji. Są oni wybierani na podstawie sugestii
zgłaszanych przez Państwa Członkowskie, zgodnie z kryteriami przewidzianymi w artykule I-26
ustęp 4 i ustęp 6 akapit drugi.
Przewodniczący, minister spraw zagranicznych Unii i pozostali członkowie Komisji podlegają
kolegialnie zatwierdzeniu przez Parlament Europejski. Na podstawie takiego zatwierdzenia Rada
Europejska mianuje Komisję, stanowiąc większością kwalifikowaną.
3. Przewodniczący Komisji:
a) określa wytyczne, w ramach których Komisja wykonuje swe zadania,
b) decyduje o wewnętrznej organizacji Komisji, zapewniając spójność, skuteczność i kolegialność jej
działań,
c) mianuje wiceprzewodniczących, innych niż minister spraw zagranicznych Unii, spośród
członków Komisji.
Członek komisji składa rezygnację, jeżeli przewodniczący tego zażąda. Minister spraw zagranicznych
unii składa rezygnację zgodnie z procedurą przewidzianą w artykule I-28 ustęp 1, jeżeli
przewodniczący tego zażąda.
Artykuł I-28
Minister spraw zagranicznych Unii
1. Rada Europejska, stanowiąc większością kwalifikowaną, za zgodą przewodniczącego Komisji
mianuje ministra spraw zagranicznych Unii. Rada Europejska może zakończyć jego kadencję zgodnie
z tą samą procedurą.
2. Minister spraw zagranicznych Unii prowadzi wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa
Unii. Przyczynia się, poprzez swoje wnioski, do opracowania tej polityki i realizuje ją z upoważnienia
Rady. Dotyczy to także wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony.
3. Minister spraw zagranicznych Unii przewodniczy Radzie do Spraw Zagranicznych.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/23
4. Minister spraw zagranicznych Unii jest jednym z wiceprzewodniczących Komisji. Zapewnia
spójność zewnętrznych działań Unii. Odpowiada w ramach Komisji za jej obowiązki w zakresie
stosunków zewnętrznych i koordynację innych aspektów zewnętrznych działań Unii. W
wykonywaniu tych obowiązków w Komisji, i tylko w odniesieniu do tych obowiązków, minister
spraw zagranicznych Unii podlega procedurom Komisji w zakresie, w jakim jest to zgodne z
ustępami 2 i 3.
Artykuł I-29
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
1. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej obejmuje Trybunał Sprawiedliwości, Sąd i sądy
wyspecjalizowane. Trybunał Sprawiedliwości zapewnia poszanowanie prawa w wykładni i
stosowaniu Konstytucji.
Państwa Członkowskie ustanawiają środki zaskarżenia niezbędne do zapewnienia skutecznej
ochrony sądowej w dziedzinach objętych prawem Unii.
2. W skład Trybunału Sprawiedliwości wchodzi jeden sędzia z każdego Państwa Członkowskiego.
Trybunał Sprawiedliwości jest wspomagany przez rzeczników generalnych.
W skład Sądu wchodzi co najmniej jeden sędzia z każdego Państwa Członkowskiego.
Sędziowie i rzecznicy generalni Trybunału Sprawiedliwości oraz sędziowie Sądu są wybierani
spośród osobistości o niekwestionowanej niezależności, spełniających warunki określone w
artykułach III-355 i III-356. Są oni mianowani za wspólnym porozumieniem przez rządy Państw
Członkowskich na okres sześciu lat. Ustępujący sędziowie i rzecznicy generalni mogą być ponownie
mianowani.
3. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zgodnie z częścią III orzeka:
a) w zakresie skarg wniesionych przez Państwa Członkowskie, instytucje oraz osoby fizyczne i
prawne,
b) w trybie prejudycjalnym, na wniosek sądów Państw Członkowskich, o wykładni prawa Unii lub
ważności aktów przyjętych przez instytucje,
c) w innych sprawach przewidzianych w Konstytucji.
C 310/24 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
ROZDZIAŁ II
INNE INSTYTUCJE I ORGANY DORADCZE UNII
Artykuł I-30
Europejski Bank Centralny
1. Europejski Bank Centralny i krajowe banki centralne stanowią Europejski System Banków
Centralnych. Europejski Bank Centralny i krajowe banki centralne Państw Członkowskich, których
walutą jest euro, tworzące Eurosystem, prowadzą politykę pieniężną Unii.
2. Europejski System Banków Centralnych jest kierowany przez organy decyzyjne Europejskiego
Banku Centralnego. Podstawowym celem Europejskiego Systemu Banków Centralnych jest
utrzymywanie stabilności cen. Bez uszczerbku dla tego celu wspiera on ogólne polityki gospodarcze
Unii, tak aby się przyczynić do osiągnięcia jej celów. Wykonuje inne zadania banku centralnego,
zgodnie z częścią III oraz Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego
Banku Centralnego.
3. Europejski Bank Centralny jest instytucją. Ma on osobowość prawną. Ma wyłączne prawo
do upoważniania do emisji euro. Jest niezależny w wykonywaniu swych uprawnień oraz w zakresie
zarządzania swymi finansami. Instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii oraz rządy Państw
Członkowskich szanują tę niezależność.
4. Europejski Bank Centralny przyjmuje środki niezbędne do wykonywania swych zadań zgodnie z
artykułami III-185 – III-191 i artykułem III-196 oraz z warunkami ustanowionymi w Statucie
Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego. Zgodnie z tymi
artykułami, Państwa Członkowskie, których walutą nie jest euro, a także ich banki centralne
zachowują swoje kompetencje w kwestiach pieniężnych.
5. W zakresie swych uprawnień Europejski Bank Centralny jest konsultowany w sprawie każdego
projektu aktu Unii i każdego projektu regulacji na poziomie krajowym oraz może wydawać opinie.
6. Organy decyzyjne Europejskiego Banku Centralnego, ich skład i metody działania są określone w
artykułach III-382 i III-383 oraz w Statucie Europejskiego Systemu Banków Centralnych i
Europejskiego Banku Centralnego.
Artykuł I-31
Trybunał Obrachunkowy
1. Trybunał Obrachunkowy jest instytucją. Sprawuje kontrolę rachunków Unii.
2. Trybunał Obrachunkowy kontroluje rachunki wszystkich dochodów i wydatków Unii oraz
zapewnia należyte zarządzanie finansami.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/25
3. W skład Trybunału Obrachunkowego wchodzi jeden obywatel z każdego Państwa Członkowskiego.
Członkowie Trybunału Obrachunkowego są w pełni niezależni w wykonywaniu swych
funkcji, w ogólnym interesie Unii.
Artykuł I-32
Organy doradcze Unii
1. Parlament Europejski, Rada i Komisja są wspomagane przez Komitet Regionów i Komitet
Ekonomiczno-Społeczny, które pełnią funkcje doradcze.
2. W skład Komitetu Regionów wchodzą przedstawiciele wspólnot regionalnych i lokalnych,
posiadający mandat wyborczy społeczności regionalnej lub lokalnej, bądź odpowiedzialni politycznie
przed wybranym zgromadzeniem.
3. W skład Komitetu Ekonomiczno-Społecznego wchodzą przedstawiciele organizacji pracodawców,
pracowników oraz inni przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności z
dziedzin społeczno-ekonomicznej, obywatelskiej, zawodowej i kultury.
4. Członków Komitetu Regionów i Komitetu Ekonomiczno-Społecznego nie wiążą żadne
instrukcje. Są w pełni niezależni w wykonywaniu swych funkcji, w ogólnym interesie Unii.
5. Zasady regulujące skład tych Komitetów, wyznaczanie ich członków, ich uprawnienia i
funkcjonowanie są określone w artykułach III-386 - III-392.
W regularnych odstępach czasu Rada dokonuje przeglądu zasad, o których mowa w ustępach 2 i 3,
odnoszących się do charakteru składu Komitetów, uwzględniając rozwój gospodarczy, społeczny
i demograficzny w Unii. W tym celu Rada na wniosek Komisji przyjmuje decyzje europejskie.
TYTUŁ V
WYKONYWANIE KOMPETENCJI UNII
ROZDZIAŁ I
POSTANOWIENIA WSPÓLNE
Artykuł I-33
Akty prawne Unii
1. W celu wykonywania kompetencji Unii instytucje wykorzystują jako instrumenty prawne,
zgodnie z częścią III, ustawy europejskie, europejskie ustawy ramowe, rozporządzenia europejskie,
decyzje europejskie, zalecenia i opinie.
C 310/26 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
Ustawa europejska jest aktem ustawodawczym o zasięgu ogólnym. Wiąże w całości i jest
bezpośrednio stosowana we wszystkich Państwach Członkowskich.
Europejska ustawa ramowa jest aktem ustawodawczym, który wiąże każde Państwo Członkowskie,
do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma zostać osiągnięty, całkowicie
pozostawiając organom krajowym swobodę wyboru formy i środków.
Rozporządzenie europejskie jest aktem o charakterze nieustawodawczym o zasięgu ogólnym,
służącym do wprowadzenia w życie aktów ustawodawczych i niektórych postanowień Konstytucji.
Może ono wiązać w całości i być bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich
albo wiązać Państwa Członkowskie, do których jest kierowane, w odniesieniu do rezultatu, który ma
zostać osiągnięty, całkowicie pozostawiając organom krajowym swobodę wyboru formy i środków.
Decyzja europejska jest aktem o charakterze nieustawodawczym wiążącym w całości. Decyzja, która
wskazuje adresatów, wiąże tylko tych adresatów.
Zalecenia i opinie nie mają mocy wiążącej.
2. Rozpatrując projekt aktu ustawodawczego, Parlament Europejski i Rada powstrzymują się od
przyjmowania aktów nieprzewidzianych przez procedurę ustawodawczą stosowaną w danej
dziedzinie.
Artykuł I-34
Akty ustawodawcze
1. Ustawy europejskie i europejskie ustawy ramowe są przyjmowane, na podstawie wniosków
Komisji, wspólnie przez Parlament Europejski i Radę, zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą
określoną w artykule III-396. Jeżeli obydwie te instytucje nie mogą osiągnąć porozumienia, akt nie
zostaje przyjęty.
2. W szczególnych przypadkach przewidzianych w Konstytucji ustawy europejskie i europejskie
ustawy ramowe są przyjmowane przez Parlament Europejski z udziałem Rady albo przez Radę z
udziałem Parlamentu Europejskiego, zgodnie ze specjalnymi procedurami ustawodawczymi.
3. W szczególnych przypadkach przewidzianych w Konstytucji ustawy europejskie i europejskie
ustawy ramowe mogą zostać przyjęte z inicjatywy grupy Państw Członkowskich lub Parlamentu
Europejskiego, na zalecenie Europejskiego Banku Centralnego, albo na wniosek Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskiego Banku Inwestycyjnego.
Artykuł I-35
Akty o charakterze nieustawodawczym
1. Rada Europejska przyjmuje decyzje europejskie w przypadkach przewidzianych w Konstytucji.
2. Rada i Komisja, w szczególności w przypadkach określonych w artykułach i-36 i i-37, a także
europejski bank centralny w szczególnych przypadkach przewidzianych w konstytucji, przyjmują
rozporządzenia europejskie i decyzje europejskie.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/27
3. Rada przyjmuje zalecenia. Rada stanowi na wniosek Komisji we wszystkich przypadkach, gdy
Konstytucja przewiduje przyjmowanie aktów przez Radę na wniosek Komisji. Rada stanowi
jednomyślnie w dziedzinach, w których jednomyślność wymagana jest do przyjęcia aktu Unii.
Komisja, jak również Europejski Bank Centralny przyjmują zalecenia w szczególnych przypadkach
przewidzianych w Konstytucji.
Artykuł I-36
Europejskie rozporządzenia delegowane
1. Ustawy europejskie i europejskie ustawy ramowe mogą upoważniać Komisję do przyjmowania
europejskich rozporządzeń delegowanych stanowiących uzupełnienie lub zmianę niektórych
nieistotnych elementów ustawy europejskiej lub europejskiej ustawy ramowej.
Cele, treść, zakres upoważnienia oraz czas, na jaki je wydano, są wyraźnie określone w ustawach
europejskich i w europejskich ustawach ramowych. Upoważnienie nie może obejmować istotnych
elementów danej dziedziny, ponieważ są one zastrzeżone dla ustawy europejskiej lub europejskiej
ustawy ramowej.
2. Warunki, którym podlega upoważnienie, są wyraźnie określone w ustawach europejskich lub
europejskich ustawach ramowych i mogą być następujące:
a) Parlament Europejski lub Rada może zadecydować o odwołaniu upoważnienia;
b) europejskie rozporządzenie delegowane może wejść w życie tylko wtedy, gdy Parlament
Europejski lub Rada nie wyrażą sprzeciwu w terminie przewidzianym przez ustawę europejską
lub europejską ustawę ramową.
Do celów postanowień lit. a) i b) Parlament Europejski stanowi większością swoich członków, a Rada
większością kwalifikowaną.
Artykuł I-37
Akty wykonawcze
1. Państwa Członkowskie przyjmują wszelkie środki prawa krajowego niezbędne do wprowadzenia
w życie prawnie wiążących aktów Unii.
2. Jeżeli konieczne są jednolite warunki wykonywania prawnie wiążących aktów Unii, akty te
powierzają uprawnienia wykonawcze Komisji lub, w należycie uzasadnionych przypadkach oraz
w przypadkach określonych w artykule I-40, Radzie.
3. Do celów ustępu 2 ustawy europejskie ustanawiają z wyprzedzeniem przepisy i zasady ogólne
dotyczące trybu kontroli przez Państwa Członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych
przez Komisję.
4. Akty wykonawcze Unii mają formę europejskich rozporządzeń wykonawczych lub europejskich
decyzji wykonawczych.
C 310/28 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
Artykuł I-38
Zasady wspólne dla aktów prawnych Unii
1. Jeżeli Konstytucja nie wskazuje rodzaju przyjmowanego aktu, instytucje dokonują wyboru
jakiego rodzaju akt ma w danym przypadku być przyjęty, w poszanowaniu stosowanych procedur
oraz zasady proporcjonalności określonej w artykule I-11.
2. Akty prawne są uzasadniane i odnoszą się do wszelkich wniosków, inicjatyw, zaleceń, wniosków
lub opinii przewidzianych w Konstytucji.
Artykuł I-39
Publikacja i wejście w życie
1. Ustawy europejskie i europejskie ustawy ramowe przyjęte zgodnie ze zwykłą procedurą
ustawodawczą są podpisywane przez przewodniczącego Parlamentu Europejskiego i przewodniczącego
Rady.
W pozostałych przypadkach podpisuje je przewodniczący instytucji, która je przyjęła.
Ustawy europejskie i europejskie ustawy ramowe są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii
Europejskiej i wchodzą w życie z dniem w nich określonym lub, w jego braku, dwudziestego dnia po
ich opublikowaniu.
2. Rozporządzenia europejskie i decyzje europejskie, które nie wskazują adresata, podpisuje
przewodniczący instytucji, która je przyjęła.
Jeżeli rozporządzenia europejskie i decyzje europejskie nie wskazują adresata, są one publikowane w
Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i wchodzą w życie z dniem w nich określonym lub, w jego
braku, dwudziestego dnia po ich opublikowaniu.
3. Decyzje europejskie inne niż te, o których mowa w ustępie 2, są notyfikowane ich adresatom i
stają się skuteczne wraz z tą notyfikacją.
ROZDZIAŁ II
POSTANOWIENIA SZCZEGÓLNE
Artykuł I-40
Postanowienia szczególne dotyczące wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa
1. Unia Europejska prowadzi wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa, opartą na rozwoju
wzajemnej politycznej solidarności między Państwami Członkowskimi, określaniu kwestii
stanowiących przedmiot ogólnego zainteresowania i osiąganiu coraz większego stopnia zbieżności
działań Państw Członkowskich.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/29
2. Rada Europejska określa strategiczne interesy Unii oraz ustala cele jej wspólnej polityki
zagranicznej i bezpieczeństwa. Rada opracowuje tę politykę zgodnie ze strategicznymi wytycznymi
ustanowionymi przez Radę Europejską oraz zgodnie z częścią III.
3. Rada Europejska i Rada przyjmują niezbędne decyzje europejskie.
4. Wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa realizują minister spraw zagranicznych Unii
oraz Państwa Członkowskie, stosując środki krajowe i unijne.
5. W ramach Rady Europejskiej i Rady, Państwa Członkowskie uzgadniają między sobą wszystkie
kwestie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, stanowiące przedmiot ogólnego zainteresowania, w
celu określenia wspólnego podejścia. Przed podjęciem jakichkolwiek działań na arenie międzynarodowej
lub zaciągnięciem zobowiązań, które mogłyby wpłynąć na interesy Unii, każde Państwo
Członkowskie konsultuje się z pozostałymi Państwami Członkowskimi w ramach Rady Europejskiej
lub Rady. Państwa Członkowskie zapewniają, poprzez zbieżne działania, realizację interesów i
wartości Unii na arenie międzynarodowej. Państwa Członkowskie są względem siebie solidarne.
6. W dziedzinie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa decyzje europejskie są
przyjmowane przez Radę Europejską i Radę jednomyślnie, z wyjątkiem przypadków określonych
w części III. Rada Europejska i Rada stanowią z inicjatywy Państwa Członkowskiego, na wniosek
ministra spraw zagranicznych Unii lub na wniosek tego ministra wspieranego przez Komisję. Ustawy
europejskie i europejskie ustawy ramowe wyłącza się.
7. Rada Europejska może jednomyślnie przyjąć decyzję przewidującą, że Rada stanowi większością
kwalifikowaną w przypadkach innych niż określone w części III.
8. Parlament Europejski jest regularnie konsultowany w zakresie głównych aspektów i
podstawowych wyborów wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Jest informowany o jej
rozwoju.
Artykuł I-41
Postanowienia szczególne dotyczące wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony
1. Wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony stanowi integralną część wspólnej polityki
zagranicznej i bezpieczeństwa. Zapewnia Unii zdolność operacyjną, opierając się na środkach
cywilnych i wojskowych. Unia może z nich korzystać w przeprowadzanych poza Unią misjach
utrzymania pokoju, zapobiegania konfliktom i wzmacniania międzynarodowego bezpieczeństwa,
zgodnie z zasadami Karty Narodów Zjednoczonych. Zadania te są wykonywane z wykorzystaniem
potencjału jaki zapewniają Państwa Członkowskie.
2. Wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony obejmuje stopniowe określanie wspólnej polityki
obronnej. Doprowadzi ona do stworzenia wspólnej obrony, jeśli Rada Europejska, stanowiąc
jednomyślnie, tak zadecyduje. W takim przypadku Rada Europejska zaleca Państwom Członkowskim
przyjęcie decyzji w tym kierunku zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi.
C 310/30 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
Polityka Unii, określona w niniejszym artykule, nie ma wpływu na specyficzny charakter polityki
bezpieczeństwa i obrony niektórych Państw Członkowskich, szanuje ona wynikające z Traktatu
Północnoatlantyckiego zobowiązania niektórych Państw Członkowskich, które uważają, że ich
wspólna obrona jest wykonywana w ramach Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego oraz jest
zgodna z przyjętą w tych ramach wspólną polityką bezpieczeństwa i obrony.
3. Państwa Członkowskie, w celu wprowadzenia w życie wspólnej polityki bezpieczeństwa i
obrony, oddają do dyspozycji Unii swój potencjał cywilny i wojskowy, aby przyczynić się
do osiągnięcia celów określonych przez Radę. Państwa Członkowskie wspólnie tworzące siły
wielonarodowe mogą również przekazać je do dyspozycji wspólnej polityki bezpieczeństwa i
obrony.
Państwa Członkowskie zobowiązują się do stopniowej poprawy swych zdolności obronnych.
Ustanawia się Agencję do spraw Rozwoju Zdolności Obronnych, Badań, Zakupów i Uzbrojenia
(Europejska Agencja Obrony) w celu określenia wymogów operacyjnych, wspierania środków do ich
realizacji, przyczyniania się do określania i, w stosownym przypadku, wprowadzania w życie
wszelkich środków służących wzmocnieniu bazy przemysłowej i technologicznej sektora obrony,
udziału w określaniu europejskiej polityki w zakresie zdolności obronnych i zbrojeń oraz
wspomagania Rady w ocenie poprawy zdolności obronnych.
4. Decyzje europejskie dotyczące wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony, w tym decyzje w
sprawie podjęcia misji, o której mowa w niniejszym artykule, są przyjmowane przez Radę stanowiącą
jednomyślnie na wniosek ministra spraw zagranicznych Unii lub z inicjatywy Państwa
Członkowskiego. Minister spraw zagranicznych Unii, w stosownym przypadku wspólnie z Komisją,
może zaproponować wykorzystanie zarówno środków krajowych, jak i instrumentów Unii.
5. Rada może powierzyć wykonanie danej misji, w ramach Unii, grupie Państw Członkowskich w
celu ochrony wartości Unii i służenia jej interesom. Do wykonania takiej misji stosuje się artykuł
III-310.
6. Państwa Członkowskie, których zdolności obronne spełniają wyższe kryteria i które zaciągnęły
w tej dziedzinie bardziej wiążące wzajemne zobowiązania z uwagi na najbardziej wymagające misje,
ustanawiają stałą współpracę strukturalną w ramach Unii. Współpraca ta jest regulowana przez
artykuł III-312. Nie narusza ona postanowień artykułu III-309.
7. Jeżeli jakiekolwiek Państwo Członkowskie stanie się ofiarą zbrojnej agresji na jego terytorium,
pozostałe Państwa Członkowskie mają w stosunku do niego obowiązek udzielenia pomocy i
wsparcia przy zastosowaniu wszelkich dostępnych im środków, zgodnie z artykułem 51 Karty
Narodów Zjednoczonych. Nie ma to wpływu na specyficzny charakter polityki bezpieczeństwa i
obrony niektórych Państw Członkowskich.
Zobowiązania i współpraca w tej dziedzinie są zgodne z zobowiązaniami wynikającymi z
uczestnictwa w Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, która dla państw będących jej
członkami pozostaje podstawą ich zbiorowej obrony i forum dla jej wykonywania.
8. Parlament Europejski jest regularnie konsultowany co do głównych aspektów i podstawowych
wyborów wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony. Jest informowany o jej rozwoju.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/31
Artykuł I-42
Postanowienia szczególne dotyczące przestrzeni wolności, bezpieczeństwa
i sprawiedliwości
1. Unia stanowi przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości poprzez:
a) przyjmowanie ustaw europejskich i europejskich ustaw ramowych, mających na celu, w miarę
potrzeby, zbliżenie przepisów ustawowych i wykonawczych Państw Członkowskich w
dziedzinach, o których mowa w części III,
b) wzmacnianie wzajemnego zaufania między właściwymi organami Państw Członkowskich,
w szczególności na podstawie wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych i decyzji
pozasądowych,
c) współpracę operacyjną między właściwymi organami Państw Członkowskich, w tym służbami
policyjnymi, celnymi i innymi służbami wyspecjalizowanymi w dziedzinie zapobiegania i
wykrywania przestępstw.
2. W ramach przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości parlamenty narodowe mogą
uczestniczyć w mechanizmach oceny przewidzianych w artykule III-260. Włączają się one w
kontrolę polityczną Europolu i ocenę działań Eurojust, zgodnie z artykułami III-276 i III-273.
3. Państwom Członkowskim przysługuje prawo inicjatywy w dziedzinie współpracy policyjnej i
sądowej w sprawach karnych, zgodnie z artykułem III-264.
Artykuł I-43
Klauzula solidarności
1. Unia i jej Państwa Członkowskie działają wspólnie w duchu solidarności, jeżeli jakiekolwiek
Państwo Członkowskie stanie się przedmiotem ataku terrorystycznego lub ofiarą klęski żywiołowej
bądź katastrofy spowodowanej przez człowieka. Unia mobilizuje wszystkie będące w jej dyspozycji
instrumenty, w tym środki wojskowe udostępnione przez Państwa Członkowskie, w celu:
a) — zapobiegania zagrożeniu terrorystycznemu na terytorium Państw Członkowskich;
— ochrony instytucji demokratycznych i ludności cywilnej w przypadku ataku terrorystycznego,
— wspierania Państw Członkowskich na ich terytorium, na wniosek ich władz politycznych, w
przypadku ataku terrorystycznego,
b) niesienia pomocy Państwu Członkowskiemu na jego terytorium, na wniosek jego władz
politycznych, w przypadku klęski żywiołowej lub katastrofy spowodowanej przez człowieka.
2. Szczegółowe warunki stosowania niniejszego artykułu są przewidziane w artykule III-329.
C 310/32 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
ROZDZIAŁ III
WZMOCNIONA WSPÓŁPRACA
Artykuł I-44
Wzmocniona współpraca
1. Państwa Członkowskie, które pragną ustanowić między sobą wzmocnioną współpracę w ramach
kompetencji niewyłącznych Unii, mogą korzystać w tym celu z jej instytucji i wykonywać te
kompetencje, stosując odpowiednie postanowienia Konstytucji, z zastrzeżeniem ograniczeń oraz
zgodnie z procedurą określoną w niniejszym artykule i w artykułach III-416 — III-423.
Celem wzmocnionej współpracy jest sprzyjanie realizacji celów Unii, ochrona jej interesów oraz
wzmocnienie procesu jej integracji. Taka współpraca jest otwarta dla wszystkich Państw
Członkowskich w dowolnym czasie, zgodnie z artykułem III-418.
2. Decyzję europejską upoważniającą do podjęcia wzmocnionej współpracy przyjmuje ostatecznie
Rada, po ustaleniu, że cele takiej współpracy nie mogą zostać osiągnięte w rozsądnym terminie przez
Unię jako całość, oraz pod warunkiem, że uczestniczy w niej co najmniej jedna trzecia Państw
Członkowskich. Rada stanowi zgodnie z procedurą przewidzianą w artykule III-419.
3. W obradach Rady mogą uczestniczyć wszystkie Państwa Członkowskie, jednak w głosowaniu
biorą udział tylko członkowie Rady reprezentujący Państwa Członkowskie uczestniczące we
wzmocnionej współpracy.
Jednomyślność jest osiągana wyłącznie głosami przedstawicieli uczestniczących Państw
Członkowskich.
Większość kwalifikowaną stanowi co najmniej 55 % członków Rady reprezentujących uczestniczące
Państwa Członkowskie, obejmujące co najmniej 65 % ludności tych Państw.
Mniejszość blokująca musi obejmować co najmniej minimalną liczbę członków Rady reprezentujących
więcej niż 35 % ludności uczestniczących Państw Członkowskich, plus jeden członek, w
przeciwnym razie uznaje się, że większość kwalifikowana została osiągnięta.
Na zasadzie odstępstwa od akapitów trzeciego i czwartego, gdy Rada nie stanowi na wniosek Komisji
lub ministra spraw zagranicznych Unii, wymaganą większość kwalifikowaną stanowi co najmniej
72 % członków Rady reprezentujących uczestniczące Państwa Członkowskie, obejmujące co najmniej
65 % ludności tych Państw.
4. Akty przyjmowane w ramach wzmocnionej współpracy wiążą wyłącznie uczestniczące Państwa
Członkowskie. Nie są one uważane za dorobek, który musi zostać przyjęty przez państwa
kandydujące do przystąpienia do Unii.
16.12.2004 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/33
TYTUŁ VI
ŻYCIE DEMOKRATYCZNE UNII
Artykuł I-45
Zasada demokratycznej równości
We wszystkich swych działaniach Unia przestrzega zasady równości swych obywateli, którzy są
traktowani z jednakową uwagą przez jej instytucje, organy i jednostki organizacyjne.
Artykuł I-46
Zasada demokracji przedstawicielskiej
1. Podstawą funkcjonowania Unii jest demokracja przedstawicielska.
2. Obywatele są bezpośrednio reprezentowani, na poziomie Unii, w Parlamencie Europejskim.
Państwa Członkowskie są reprezentowane w Radzie Europejskiej przez szefów państw lub rządów, a
w Radzie przez ich rządy, demokratycznie odpowiedzialnych przed parlamentami narodowymi lub
przed swymi obywatelami.
3. Każdy obywatel ma prawo uczestniczyć w życiu demokratycznym Unii. Decyzje są
przyjmowane w sposób jak najbardziej otwarty i zbliżony do obywatela.
4. Partie polityczne na poziomie europejskim przyczyniają się do kształtowania europejskiej
świadomości politycznej i wyrażania woli obywateli Unii.
Artykuł I-47
Zasada demokracji uczestniczącej
1. Za pomocą odpowiednich środków instytucje umożliwiają obywatelom i stowarzyszeniom
przedstawicielskim wypowiadanie się i publiczną wymianę poglądów we wszystkich dziedzinach
działania Unii.
2. Instytucje utrzymują otwarty, przejrzysty i regularny dialog ze stowarzyszeniami przedstawicielskimi
i społeczeństwem obywatelskim.
3. Komisja prowadzi szerokie konsultacje z zainteresowanymi stronami w celu zapewnienia
spójności i przejrzystości działań Unii.
C 310/34 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 16.12.2004
4. Obywatele Unii, w liczbie nie mniejszej niż milion, mający przynależność państwową znacznej
liczby Państw Członkowskich, mogą podjąć inicjatywę zwrócenia się do Komisji o przedłożenie, w
ramach jej uprawnień, odpowiedniego wniosku w sprawach, w odniesieniu do których, zdaniem
obywateli, wykonanie Konstytucji wymaga aktu prawnego Unii. Ustawa europejska określa przepisy
dotyczące procedur i warunków wymaganych dla takiej inicjatywy obywatelskiej, w tym minimalną
liczbę Państw Członkowskich, z których muszą pochodzić obywatele, którzy występują z taką
inicjatywą.
Artykuł I-48
Partnerzy społeczni i niezależny dialog społeczny
Unia uznaje i wspiera rolę partnerów społecznych na swoim poziomie, uwzględniając różnorodność
systemów krajowych. Ułatwia ona dialog między nimi, szanując ich niezależność.
Trójstronny Szczyt Społeczny ds. Wzrostu i Zatrudnienia przyczynia się do dialogu społecznego.
Artykuł I-49
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich, wybrany przez Parlament Europejski, przyjmuje skargi
dotyczące niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji, organów lub jednostek
organizacyjnych Unii na warunkach przewidzianych w Konstytucji; Europejs